Як заахвоціць беларускі бізнес стаць экалагічным?

Не толькі падатковыя ільготы мусяць заахвочваць бізнэс быць экалагічным, мяркуе Альберт Жлоба, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт БДУ. Аб сваім поглядзе на прававое забяспечанне стымулявання рацыянальнага прыродакарыстання і аховы навакольнага асяроддзя ён распавёў у аднайменным дакладзе падчас V Mіжнароднага летняга ўніверсітэту ў БДУ у чэрвені.

17.07.2015 Грамадства Аўтар: Ганна Валынец Фота: kaluga24.tv, udivitelno.com, chaiknet.ru

«Нацыянальнаму заканадаўству ўласцівы несістэмны падыход»

Між усіх метадаў, як заахвоціць бізнэс ашчадна ставіцца да рэсурсаў, у Беларусі выкарыстоўваюць толькі эканамічныя і амаль не звяртаюцца да адміністратыўных і рэпутацыйных, лічыць Альберт Жлоба. Між іншым, падобныя меры ў заходніх краінах лічацца эфектыўнымі.

Адмініністратыўная матывацыя мае на ўвазе змякчэнне эколага-прававых патрабаванняў адміністратыўнага характару, напрыклад, меншая колькасць праверак ці павелічэнне тэрміну дзеяння прыродаахоўных дазволаў.

Рэпутацыйная матывацыя мае на ўвазе працу для паляпшэння іміджу асобаў/кампаній, дзейнасць якіх уплывае на навакольнае асяроддзе. «Звычайна гэта адбываецца ў межах добраахвотных грамадскіх ініцыятыў, падтрыманых дзяржавай ці прызнаных грамадствам», — кажа эксперт. Арганізацыі, напрыклад, могуць вызначаць індэкс экалагічнай эфектыўнасці, правесці конкурсы з узнагародамі за экалагічна эфектыўную дзейнасць.

Эканамічная матывацыя — даволі традыцыйная, выяўляецца ў падатковых ільготах, субсідыях і гэдак далей, а таксама ў матэрыяльным узнагароджанні супрацоўнікаў.

Прыклад эканамічнай матывацыі ёсць у Праграме развіцця аграпрамысловага комплексу да 2020 году. Стымуляванне вытворчасці прадукцыі з экамаркіроўкай прадугледжана праз яе частковае ўключэнне ў дзяржзамову.

«Нацыянальнаму заканадаўству ўласцівы несістэмны падыход да пытання стымулявання рацыянальнага прыродакарыстання і аховы навакольнага асяроддзя», — характарызуе сітуацыю навукоўца. Паводле яго, меры фіксуюцца ў нарматыўных дакументах абсалютна рознага ўзроўню. І нават самога панятку «стымуляванне» ў заканадаўстве няма.

Эканамічнае стымуляванне: метадаў шмат, але не ўсе працуюць

З артыкулаў, што фіксуюць метады стымулявання, асноўным ён назваў артыкул 82 Закону «Аб ахове навакольнага асяроддзя». Згодна яму, эканамічнае стымуляванне ажыццяўляецца праз паскораную амартызацыю абсталявання і іншых аб’ектаў, прызначаных для аховы і аздараўлення навакольнага асяроддзя.

«Але прававыя аспекты прымянення гэтай меры не раскрываюцца, таму можна пакуль яе лічыць непрацуючай», — дапаўняе Альберт Жлоба.

Больш рэалізаваны іншы кірунак эканамічнага стымулявання — усталяванне асобных катэгорый юрыдычных і фізічных асобаў, якія маюць права на падатковы ільготы: «Заканадаўства прадугледжвае іх у выглядзе паніжанага каэфіцыента да ставак падаткаў ці вызвалення ад падаткаў. Напрыклад, у артыкуле 207 асаблівай часткі Падатковага кодэксу ўсталёўваецца паніжаны каэфіцыент 0,9 да ставак экалагічнага падатку за выкіды забруджваючых рэчываў у атмасфернае паветра, скід стокавых водаў і захаванне адходаў для плацельшчыкаў, якія атрымалі сертыфікат адпаведнасці на працягу 3 гадоў з моманту яго атрымання», — удакладняе эксперт.

Сертыфікат мусіць быць атрыманы ў нацыянальнай сістэме падцверджання адпаведнасці.

Таксама збудаванні могуць вызваляцца ад падатку на нерухомасць, землі — ад зямельнага падатку, а ўстаноўкі і камплектуючыя, звязаныя з выкарыстаннем аднаўляльных крыніц энергіі, пры іх увозе ў краіну не абкладаюцца падаткам на дададзеную вартасць.

Гэта не поўны пералік магчымых ільготаў.

Маральнае заахвочванне = эканамічнае 

«Асаблівасць заканадаўства аб жывёльным і раслінным свеце ў тым, што да эканамічнага стымулявання аднеслі маральнае заахвочванне грамадзянаў, якія эфектыўна ажыццяўляюць ахову жывёльнага ці расліннага свету», — заўважае выступоўца.

Такія ж стымулы ёсць і для супрацоўнікаў камерцыйных арганізацый, якія рацыянальна выкарыстоўваюць паліўна-энергетычныя рэсурсы.

Найбольш удалы прыклад стымулявання — аднаўляльная энергетыка

Кажучы аб тэндэнцыях, Альберт заўважае: з прырода-рэсурснай часткі заканадаўства выключаюць нормы, што тычацца стымулявання. Прыклад таму — Закон РБ «Аб ахове атмасфернага паветра»: яму прысвечаны цэлы артыкул, але меры не названыя.

Апошні кірунак — выкарыстанне аднаўляльных крыніц энергіі. Паводле выступоўцы, на сёння яно найбольш удалае з кропкі гледжання і прававой рэгламентацыі, і практыкі прымянення.

Апроч іншых пералічаных мер адмысловым Законам «Аб аднаўляльных крыніцах энергіі» гарантуецца падключэнне да дзяржаўных энергетычных сетак прыватных установак і абавязак дзяржавы набываць такую энергію па павышаных каэфіцыентах.

Падсумоўваючы, Альбер Жлоба сказаў: «Неабходна ствараць сістэму мер, але папярэдне мы мусім вызначыць асноўныя кірункі прыродаахоўнай дзейнасці, якія мусяць атрымаць падтрымку дзяржавы. І па кожнаму з іх прадуглежваць не адну-дзве меры, а цэлы іх комплекс».


ІНШЫЯ НАВІНЫ РУБРЫКІ

Падзяліцца: 17.07.2015

Перадрук матэрыялаў магчымы пры абавязковай наяўнасці зваротнай і актыўнай гіперспасылкі.